İnmemiş Testis

Testisler normalde skrotum ya da halk arasındaki deyimiyle erkekte torba denilen yapı içinde bulunurlar. Eğer testislerden biri veya her ikisi de torbada yerleşik durumda değilse bu durum inmemiş testis olarak değerlendirilmelidir. Testisler bazen hormonal yetersizlikler bazen ise anatomik ve fiziksel sorunlar nedeniyle torbaya inemezler. Doğumda testislerin torbaya inmiş olması gerekir, ancak bazen 1 yaşın sonuna kadar da testislerin kendiliğinden torbaya inmesi beklenebilir. Burada önemli olan doğumun olmasından hemen sonra bebeğin ilk muayenesini yapan kişinin testislerin de muayenesini yaparak testislerin yerinde olup olmadığını kontrol etmesidir. Hastanelerde olan doğumlarda bu görev çocuk doktorlarının üzerindedir. Evlerde doğum yapanlarda ise ebelerin bu konuda çok dikkatli olması gerekmektedir. Duruma göre doğumu gerçekleştiren Kadın - Doğum uzmanlarının da gerektiğinde bu muayeneyi yapmaları çok önemlidir.
-----------------------------------------
İnmemiş Testis


İnmemiş testis nedir?

Erkek bebekler doğmadan önce her iki testis bebeğin karın boşluğundadır. Bebek anne karnında gelişimine devam ederken testisler de torbaya inmeye başlarlar. Karın içi boşluğundan sonra kasık bölgesini geçerek doğuma yakın torbaya yerleşirler. Nadiren bu torbaya iniş doğumdan sonraki ilk 1 sene içinde de devam eder. Yeni doğan bir erkek çocuk doğduğunda testisler şayet torbada değilse, bu duruma gerçek inmemiş testis adı verilir. Çoğu zaman tek tarafta, bazen de çift tarafta birden olur. Gerçek inmemiş testiste önemli özellik, bir ya da iki testisin hiçbir zaman torbada olmamasıdır.

Utangaç testis (Retraktil testis)

Utangaç testis durumunda testisler zaman zaman torbada görülürler. Ancak özellikle soğuğun etkisiyle veya çocuğun alt taraflarının ellenmesi gibi durumlarda yukarıya, kasıklara doğru kaçarak ortadan kaybolurlar. Tıp dilinde ' retraktil testis ' denilen utangaç testisler sıcak ortamlarda, örneğin çocuğun ateşinin çıktığı durumlarda veya banyo küvetinde sıcak suyun içinde otururlarken veya çocuk uyurken bakıldıklarında çoğunlukla torbada görülürler. Utangaç testis bir hastalık sayılmaz, çocuğun ilerideki hayatında bir soruna yol açmaz. Herhangi bir tedavi ( ilaç veya ameliyat ) gerektirmez. Ancak 6 aylık aralarla çocuk cerrahisi  uzmanı tarafından kontrolü gerekir. Gerçek inmemiş testisten tamamen farklı masum bir olaydır.

Gerçek inmemiş testis kendiliğinden düzelir mi?

İstatistiklere göre inmemiş testis erken doğan bebeklerde normal zamanında görülen bebeklere oranla 3 kat daha sık görülür. 1 sene sonuna kadar inmemiş testislerin bir kısmı daha iner. Ancak bundan sonra artık inmez. Erkek çocukların cinsel organlarına ait en sık rastlanan anormalliktir. Her 100 sağlıklı erkek bebekten birisinde kalıcı bir hastalık olarak bulunur. İlk 1 sene geçtikten sonra mutlaka bir an önce tedavi edilmelidir. Testis, anne karnındaki yolculuk hattı boyunca herhangi bir yerde takılabilir ve inmez.

Testis tamamen yok olabilir mi?

Karın içinden torbaya olan yolculuğu esnasında bazen testis kendi etrafında dönerek bir tur atar ve besleyici damarları burularak tıkanır. Böylelikle testis çürür ve yok olur. Doğum sonrası ciddi hastalık tablosu ortaya çıkaran ve kendisini belli eden bu durum, doğum öncesi dönemde olduğunda hiçbir belirti vermez ve bebek, testisi olmadan doğar. Muayene ile her şey anlaşılır mı? Hastaların % 80'inde anlaşılır.

Çünkü bu orandaki hastada testis, tecrübeli bir elin yaptığı dikkatli muayene sonrasında kasık kanalının bir yerinde ele gelir. Ancak hastaların beşte birinde testis ele gelmez. Böyle olduğunda iki ihtimal söz konusudur. Ya testis karın içindedir. Ya da yoktur. Böyle bir durumda en kesin tanı yöntemi 'laparoskopi' dir. Yani bıçaksız ameliyat olarak da bilinen yöntemdir.

Bu amaçla karın duvarında açılan delikten ince bir ışıklı mercek sokarak tüm karın içi görülür. Böylelikle testisin olup olmadığı kesin olarak saptanır ve karın içinde duruyorsa aynı yönteme devam edilerek torbaya indirilir. Böyle durumlarda bazen iki seanslı ameliyatlar tercih edilir. Şayet testis yoksa o zamanda kalıntısı bulunarak ileride ortaya çıkabilecek kanser tehlikesi nedeniyle çıkarılmalıdır.

İnmemiş testis neden tedavi edilmelidir?

İleride çocuk sahibi olmayı önler: Çok bilinen bir kısırlık sebebidir.   Testisler ne kadar erken torbaya indirilirse bu risk o kadar azalır.

Kanser gelişebilir: İnmemiş testisli hastaların testislerinde ileride kanser gelişme riski normal erkeklere oranla 15 katı kadar daha fazladır.

Beraberinde kasık fıtığı da olabilir: Her zaman belirti vermese de inmemiş testisli hastaların % 65 kadarında ameliyatta fıtık da tespit edilir ve cerrahi tedavisi yapılır. Psikolojik ve estetik problem oluşturur. Yerine inişini tamamlamamış testis dışardan gelen travmalara daha açıktır.

Tedavi yaşı

En ideali çouk bir yaşını doldurduktan sonradır.  Ancak en geç 2 yaş bitimine kadar tedavi tamamlanmalıdır. Hangi nedenle olursa olsun inmemiş testis tedavisi 2 yaşın sonrasına bırakılmamalıdır. Şayet bilmeden 2 yaşın ötesine sarktıysa bir an önce tedavi yapılmalıdır. İnmemiş testisin olduğu tarafta fıtık da varsa o zaman hiç beklenmeden gerekirse 1 aylık bebekte de cerrahi tedavi uygulanmalıdır. Ehil ellerde ve çocuk cerrahisi uzmanlarınca yapılan ameliyatlardan sonra başarı oranı çok yüksektir. Ancak hormon tedavisi başarı şansı düşük, yan etki ihtimali büyük bir tedavi şeklidir. Ayrıntılı bilgi için doktorunuza başvurunuz.

Hastanede yatılır mı? Ameliyat sonrası zor mudur?

İnmemiş testis ameliyatı olan çocuklar aynı gün hastaneden taburcu edilir ve ameliyat sonrası ilk bir kaç saatten sonrasını evde geçirirler. Böylesi hem tıbbi açıdan hem de psikolojik açıdan çocuk ve ailesi için çok daha avantajlıdır. Ağrı kesici-ateş düşürücü özelliği olan ilaçlarla ameliyat sonrası rahatsızlıklar rahatça kontrol altına alınır.  Çocuklar ne kadar küçükse ameliyat sonrası dönemleri o kadar rahat geçer. Daha küçük çocuklar daima daha çabuk iyileşirler.  İki gün içinde tüm çocuklar ayağa kalkar ve oyuna başlarlar. 3?4 gün sonra bir kez pansuman ve yara kontrolü için ameliyat eden çocuk cerrahisi uzmanına gidilir. Birkaç ay sonra geç kontrol yapılır.

Ameliyattan 4 gün kadar sonra banyo yapılabilir ( İlk yara kontrolü sonrası )  Güreş, futbol, yüzme ve jimnastik gibi sporlar 20 gün için yasaklanır.  Ameliyat sonrasında torbada ve kasıkta hafif şişlik ve morluklar olabilir.   Bunlar birkaç gün ve hafta içinde kendiliğinden geçer. Operasyon bölgesinde aşırı şişlik, kızarıklık varsa; yaradan kan ve iltihap geliyorsa; ateş, bulantı, kusma gibi belirtiler varsa doktorunuza başvurmalısınız
-----------------------------------------------------------------------
İnmemiş testis nedir?

Bebekler anne karnında gelişimlerini tamamlarken ilerde testise dönüşecek dokular böbreklerinin hemen altında belirir. Bebek geliştikçe bir yandan testisler gelişip büyürlerken diğer yandan kasık kanalından testislerin yerleşeceği torbaya (skrotum) doğru hareket ederler. Bu hareket tüm gebelik dönemince devam eder ve doğumdan kısa bir süre önce her iki testis torbaya yerleşir. Önce karında oluşan testislerin daha sonra torbaya inişlerinin nedeni, işlevlerini vücut sıcaklığından daha düşük sıcaklıktaki bir ortamda sağlayabilmelerindendir.
Tek veya her iki testisin bu inişi tamamlayamamasına bir başka deyişle torbaya yerleşememesine inmemiş testis denir.

Sıklığı
Zamanında doğmuş erkek bebeklerin %3 - %5 inde inmemiş testise rastlanmaktadır. Bu oran, erken doğum nedeniyle testislerin inişi tamamlanmadığından, prematüre bebeklerde %30 civarındadır. Testislerin inişi bebek doğduktan sonra kısa bir süre daha devam eder ve inmemiş testis görülme sıklığı 1 yaşında %0.8’e kadar düşer. %0.8 oranı erişkin dönemde de değişmemektedir. İnmemiş testis 2/3 oranında tek taraflı, 1/3 oranında ise iki taraflı görülmektedir. Tek taraflı inmemiş testislere daha çok sağda rastlanmaktadır.

Niçin olur?
Testisin inememesinin nedenleri oldukça komplekstir. İnmemiş testis oluşumu, testisin inişini sağlıyan hormonların yetersizliğine bağlı olabileceği gibi ilerde testise gelişecek dokunun yapısal bozukluğuna da bağlı olabilir.
İnmemiş testis tanısı alan erkek bebeklerde ender de olsa bir veya iki testis hiç gelişmemiş de olabilir. Bu bebeklerin hem skrotumlarında hem de kasık kanalında testis yoktur.
Testisi besleyen kan damarlarında kan akımını bozacak bir anormallik oluşmuşsa da testis gelişemeyecektir.
İnmemiş testis oluş mekanizması her bebek için farklı olduğundan, bebeği takip etmekte olan cerrahtan inmemiş testisin neden oluştuğu konusunda aydınlatıcı açıklama istenmelidir.

İnmemiş testis niçin önemlidir?
İnmemiş testisli çocukların erken tanı ve tedavisindeki amaç ilerde kalıcı olarak gelişebilecek fonksiyon kayıplarını ve hastalıkları önlemektir.
Bunlar; üreme fonksiyonlarında azalma veya kayıp, testis kanseri gelişmesi, testisin kendi çevresinde dönüp eriyip yok olması, testisin eksik olmasından dolayı yaşanabilecek psikolojik, kozmetik sorunlar, yanlış yerde duran testisin yaralanma tehlikesinin olması ve gelişebilecek kasık fıtığı olarak sayılabilir.
Tedavi edilmemiş tek taraflı inmemiş testisi olan bebekler büyüdüklerinde %15 oranında kısırlık sorunu ile karşı karşıya kalacaklardır. Bu oran iki taraflı inmemiş testisi olanlarda %35’tir. Bu hastaların kısırlık sorunu yaşamalarının nedeni, daha yüksek sıcaklık ortamında kalan testis dokusunda gelişen yapısal bozukluklardır. Testis dokusundaki gelişen yapısal değişiklikler ilerde üreme hücresi (sperm) sayısında azalmaya neden olmaktadır.
Hastanın diğer testisi normal yapıda ve yerinde olsa da tedavi edilmemiş inmemiş testis sağlam testisi de olumsuz etkilemektedir.
İnmemiş testisli hastaların karşılaşabileceği bir başka sorun testis kanseridir.
Bazı araştırmalar inmemiş testis tanısı alan hastaların 500’de birinde testis kanseri oluşabileceğini rapor etmektedir. Normal testisli erkeklere nazaran inmemiş testisli erkeklerde kanser görülme sıklığı 20-46 kez artmaktadır.

Nasıl Anlaşılır?
Bebeklerin altı açıldığında her iki testisin torbada olduğunun görülmesi gerekir.
Testisler bebeğin torbasında saptanamıyorsa, skrotum gelişmemişse veya kuşkulu bir durum varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Testislerin fizik muayenesi çok dikkatlice yapılmalıdır. Ağlayan bebekte muayene zor olabilir. Fizik muayenede inmemiş testis saptanmış bebek 6 aylık olunca, teşhis ve tedavinin yönlendirilmesi amacıyla bir çocuk cerrahı tarafından konsülte edilmelidir.
İki taraflı inmemiş testisi olan yenidoğan bebekler ve inmemiş testisle birlikte peygamber sünneti (hipospadias) olan tüm bebekler ise beklemeksizin çocukları ameliyat eden cerrahlarca muayene edilmelidir.

Utangaç (retraktil) testis nedir?
Tıp dilinde “retraktil testis” olarak adlandırılan utangaç testis, zaman zaman skrotumda görülen ancak muayeneler sırasında yukarıya kaçabilen testis demektir. İnmemiş testisten farklıdır ve çok büyük olasılıkla tedaviye gerek yoktur. Bu testisler kendiliklerinden skrotuma inmişlerdir ancak testisi yukarıya çeken kasların muayene sırasında uyarılmaları nedeniyle geriye doğru kaçabilirler. Soğuk ortamda, çocuk ağlarken veya testisler ellenirken refleks ortaya çıkıp testislerin yukarıya kasık kanalına doğru çıkmasına neden olabilir. Çocuk uyurken, ateşli iken, banyoda iken veya uygun teknikle yapılan muayenede testislerin torbada oldukları kolayca gözlemlenebilir. Bu çocukların doğumda zaten testislerinin yerinde olduğu saptanmıştır. Retraktil testis bir hastalık sayılmaz. Dolayısiyle tedavi de gerekmez. Sorun inmemiş testis ile karıştırılması ve yanlış tanı almasıdır. Şüpheli durumlarda, bu konuda eğitimli cerrahlar tarafından muayenesi ve belli aralıklarla kontrolü gerekir.

İnmemiş testis zaman içerisinde düzelebilir mi?
İnmemiş testisle doğan bir bebekte testislerin inişi, anne karnında olanın benzeri olarak doğumdan sonra bir süre daha devam eder. Özellikle prematüre bebeklerde iniş daha belirgindir. İnmemiş testisli bebekler 6 aylık olunca %66’sının testislerin kendiliğinden torbaya inmiş olduğu görülecektir. 6 aylıktan sonra ise testislerin kendiliğinden torbaya inmesi olasılığı hemen hemen hiç yoktur. Vakit kaybedilmeden tedavinin planlanması açısından cerrahlara başvurulmalıdır.  

İnmemiş testisli çocuk tedavi edilebilir mi?
Evet tedavi edilebilir. İki taraflı inmemiş testisi olan veya inmemiş testisle birlikte genital, üriner anomalisi olan bebekler hariç, ilk 6 ay girişim yapılmasına gerek yoktur. Bebekler 6 aylık olduğunda tedavi planlanmalı ve en geç 2 yaşına kadar tamamlanmalıdır. Tedavi 2 yaş sonrasına bırakılmamalıdır. Eğer inmemiş testis tanısı ve tedavisi 2 yaştan sonraki döneme istenmeyerek ertelenmek zorunda kalınmışsa da bir an önce tedavi tamamlanmalıdır.
Tedavinin geciktirilmeden yapılmasının nedeni, inmemiş testiste kalıcı yapısal bozukluklarının ilk saptandığı yaşın 2 yaş olmasıdır. Bu yaştan sonra anormal bir yerde durmakta olan testis sıcak ortamdan etkilenerek ilerde üreme hücreleri geliştirme fonksiyonlarını yitirmeye başlar. Bir başka deyişle hasta erişkin çağa geldiğinde kısırlık sorunları ile karşılaşabilir.
Tedavinin planlanmasında birinci adım testisin mevcut olup olmadığının, yerinin ve yapısının saptanmasıdır. Fizik muayenede testisler bulunmuşsa tanıyı koyma ve tedaviyi planlama açısından ileri tetkiklere gereksinim yoktur. Eğer testisler fizik muayenede bulunamıyorsa bazı kan ve radyolojik testlerin yapılması zorunluğu doğar.
Tedavi cerrahi girişim ile testisin torbaya yerleştirilmesidir. Hormon tedavisinin yararlı olabileceği düşüncesiyle özel durumlarda hormon tedavisinin önerilmesi söz konusu olabilir. İnmemiş testisli bebeğe hormon tedavisi önerilmişse hekimden açıklayıcı bilgi alınması yerinde olur.
İnmemiş testisli bebeklerin ideal olarak 6ay ile 1 yaş arasında ameliyat olmaları uygundur. Bu sağlanamıyorsa ameliyat yaşı 2 yaştan sonraya kalmamalıdır. Eğer bebekte inmemiş testis ile birlikte kasık fıtığı da ortaya çıkmışsa yaşına bakılmaksızın beklenmeden ameliyat edilmesi gerekir. Aynı ameliyatta hem fıtık onarımı yapılır hem de testis torbaya indirilir.
Ameliyat öncesi yapılan fizik muayenede testis ele gelmiyorsa daha karmaşık bir durumla karşılaşılmış demektir. Bu bebeklerde testisin olup olmadığı, varsa nerede olduğunun bulunması gerekir. Kasık kanalında veya çevresinde ele gelmeyen testis bu bölgenin ultrasonografik incelemesi ile bulunmaya çalışılır. Ultrasonografik incelemede de testis saptanamıyorsa karın içersinde kalmış olabileceğini düşünmek gerekir. Karın içersindeki testisin varlığı laparoskopi yardımıyla görülebilir ve laparoskopi yardımıyla testisin torbaya indirilmesine çalışılır.
Kolayca tahmin edilebileceği gibi inmemiş testisli bir hastada testis ne kadar torbaya yakın bir yerde kalmışsa ameliyat o kadar başarılı olacaktır.

Ameliyat zor mu? Küçük çocuklar ameliyatı kaldırabilir mi?
İnmemiş testis ameliyatı, deneyimli cerrahlarca çocuk cerrahisi ameliyat yöntemleri ve anestezisi kullanılarak oldukça düşük risklerde başarılı bir şekilde yapılmaktadır. Bebekler bu şartlarda ameliyatı kolaylıkla kaldırırlar; hatta erişkinlere nazaran çok daha hızlı bir şekilde iyileşirler. Çocuk cerrahisi eğitimi, bebek ve çocukların güvenli bir şekilde ameliyat edilebilmeleri için verilmektedir ve ülkemizde çocuk cerrahisinin düzeyi çok yüksektir.
İnmemiş testis ameliyatı olmuş bebeklerin hastanede yatmalarına gerek yoktur. Ameliyat bitiminde birkaç saat gözlenen hastalar aynı gün eve gönderilirler. Bu şekilde hastane ortamından uzak, evlerinde psikolojik travmalar en alt düzeye indirilmiş şekilde ameliyat sonrası dönemi geçirirler. Ameliyat sırasında genel anesteziye ek olarak bölgesel anestezi de uygulandığından ağrı kesici ilaçlara da nadiren gereksinim duyulur. Bebek hastaneden taburcu edilirken doktorunuz ameliyat sonrası takip için gerekli uyarıları yapacaktır. Bu uyarılar dikkatli bir şekilde dinlenmeli ve uygulanmalıdır.

Küçüklüğünde inmemiş testis ameliyatı geçirmiş erişkin nelere dikkat etmeli?
Çocukluk çağında inmemiş testis ameliyatı geçirmiş erişkinlerin 2 konuda dikkatlerinin çekilmesi gerekir. Üreme fonksiyonlarında azalma ve testiste tümör gelişme riski.
Üreme fonksiyonlarında azalma daha çok iki taraflı inmemiş testis ameliyatı geçirmiş erişkinlerde önem taşır. Bu erişkinlerin çocuk sahibi olma oranları %62 civarındadır. Normal bireylerle karşılaştırıldığında çocuk sahibi olamama riski 6 kat artmıştır. Eğer tek taraflı inmemiş testis ameliyatı geçirmişlerse çocuk sahibi olma açısından normal erişkinlerden farklı değillerdir.
İnmemiş testisli hastalarda testis kanseri görülme sıklığı normal erişkinlere nazaran 20-46 kez daha çok olduğundan yakın takip gerekmektedir. Ergenlik dönemine ulaşmış hastaların testislerini muayene etme yöntemlerini öğrenmesi gerekir. Bu şekilde sık muayenelerle testiste gelişebilecek tümörlere erken tanı konulmasına ve hastalığın tedavi edilebilmesine olanak sağlanmış olur.
Cerrahi Çalışma Grubu

Yorumlar