KOAH ile ilgili tüm merak edilenler

KOAH, “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı”nın baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Kronik (müzmin veya süregen) Obstrüktif (tıkayıcı) Akciğer Hastalığı (KOAH), akciğerin kronik ilerleyici bir hastalığıdır. Hastalık büyük oranda sigara dumanı ve bazı kişilerde diğer zararlı gaz ve parçacıklara bağlı olarak gelişen soluk yollarının mikrobik olmayan bir iltihabı sonucu oluşur. İltihaplanma sonucu hava yolları daralır. Bu iltihapla mücadele etmede yetersiz kalan akciğerlerde giderek ilerleyen bir harabiyet oluşur.

Dünya’da ve Türkiye’de her 5 kişiden biri KOAH’lıdır. Ancak KOAH’lıların onda biri hastalığının farkındadır.

Hastalığın en önemli nedeni ‘SİGARA KULLANIMI’dır. Diğer nedenler; mesleki olarak toz, duman ve gazların solunması, akciğeri koruyucu bir faktörün (alfa-1 antitripsin) doğuştan eksikliği, hava kirliliği, hava yollarının aşırı duyarlılığı ve sosyal etkenlerdir.

Sigara Kullanımı: Hastalığın en önemli nedenidir. Ülkemizde erişkinlerin yaklaşık yarısı sigara içmektedir. Sigaraya başlama yaşı, dumanın yoğunluğu, günlük ve toplam içilen miktar hastalığın gelişimini etkilemektedir. Anne ve babası sigara içen çocuklarda solunum sistemi hastalıklarına ve kronik bronşite daha fazla rastlanır. Otuz yaşından sonra akciğer kapasitesi her yıl azalmaya başlar. Sigara içenlerde bu azalma çok daha fazladır. Sigaranın bırakılması ile akciğer kapasitesindeki bu azalma yavaşlamaktadır.

Meslek Nedeniyle Toz, Duman ve Çeşitli Gazların Solunması: Kömür ve diğer metallerin işçiliğinde, ulaşım sektöründe, odun işçiliği, kâğıt imalatında çalışanlarda, çimento, tahıl ve tekstil işçiliğinde hastalık görülme olasılığı daha fazladır. Bu kişiler sigara da içiyorlarsa, hastalık kaçınılmaz hâle gelmektedir.

Doğuştan Bir Faktör Eksikliği: Hastaların yaklaşık %1‘inden az bir kısmında, akciğer harabiyetini azaltan bir faktörün (alfa-1 antitripsin) genetik olarak eksikliği sonucu KOAH gelişir. Bu kişilerde sigara kullanımı hastalığın ortaya çıkışını hızlandırmaktadır.

Pasif Sigara İçiciliği: Sigara içmeyenlerin, özellikle de çocukların, sigara içilen bir ortamda dumana maruz kalması, ileri yaşlarda astım ve KOAH başta olmak üzere solunum sistemi hastalıkları gelişme riskini artırmaktadr.

Hava Kirliliği: Kentlerdeki hava kirliliği hem KOAH oluşumuna neden olmakta, hem de atak sıklığını artırmaktadır. Evlerde ısınma ve yemek pişirme amacıyla kullanılan çeşitli bitkisel, hayvansal kaynaklı yakıtlar, özellikle de kırsal kesimde kullanılan tezek, KOAH’a neden olabilmektedir.

Cinsiyet: Sigara kullanımının daha fazla olması ve mesleksel maruziyet nedeniyle erkeklerde sık görülmekte iken, son yıllarda sigara içmenin artması nedeniyle kadınlarda da KOAH artmaktadır.

KOAH’lı Bir Hastadaki Belirtiler Nelerdir?

Hastalıkta üç temel yakınma görülür:

- Öksürük

- Balgam çıkarma

- Nefes darlığı

Öksürük ve balgam çıkarma ilk ortaya çıkan yakınmalardır. Genellikle bu bulgular hastalar tarafından önemsenmez. Çoğu zaman sigara öksürüğü olarak değerlendirildiği için de hastalığın erken tanısı gecikebilir. Öksürük ve balgam sabahları daha fazladır. Balgam genelde sümüksü ve beyaz renklidir. Balgam miktarının artması, renginin sarı veya yeşil renge dönüşmesi solunum yollarında mikrobik bir iltihabın olduğunun göstergesidir. Nefes darlığı, özellikle hareket sırasında ortaya çıkar ve yıllar içinde yavaş yavaş artış gösterir. Başlangıçta hızlı yürümek zorunda kalındığında, merdiven çıkarken ya da yokuş tırmanırken hissedilir. Yıllar içinde artar, giyinirken, konuşurken ve hatta istirahat halinde bile hissedilir hale gelir. Yakınmalar yalnızca nefes darlığı ile sınırlı kalmaz. Yorgunluk, halsizlik ve depresyon diğer yakınmalara eşlik eder. İleri dönemlerde kanın yeterince oksijenlenememesi sonucu parmak uçları, dil, dudaklar ve kulak memeleri mavi-mor renk alır. Ağır hastalarda kandaki karbondioksitin atılamamasına bağlı olarak uykuya eğilim artar.

Doktora Ne Zaman Başvurmalı?

İlk Başvuru Ne Zaman Yapılmalı?

Sigara içen kişiler sigarayı bırakma konusunda yardıma ihtiyaç duydukların da, sigarayı bırakma polikliniklerine başvurabilirler. Bu konuda üniversitelerin göğüs hastalıkları anabilim dalları ve göğüs hastalıkları hastanelerinden bilgi alınabilir.

Uzun süredir sigara kullanan veya maden, metalürji, çimento sektörü gibi KOAH’a neden olabilecek bir meslekte çalışan kişiler; art arda iki yıl ve her yıl üç ay süren başka bir nedene bağlı olmayan öksürük, balgam çıkarma yakınmaları olduğunda, HEMEN DOKTORA BAŞVURMALIDIR!

Her geçen gün giderek artan nefes darlığı yakınması varsa, hemen doktora başvurulmalıdır

9 Doktora başvurmada gecikmenin en önemli nedeni, bu yakınmaların

sadece sigara içimine bağlanmasıdır. Oysa bunlar, KOAH geliştiğini ya da

gelişmekte olduğunu bildiren temel yakınmalardır.

KOAH Tanısı Aldıktan Sonra;

Düzenli kullanılan nefes açıcı ilaçları arttırma ihtiyacı duyulduğunda,

Soğuk algınlığı ya da akciğer iltihabından dolayı yakınmalarda artış olduğunda,

Daha önce yapılabilen günlük işleri yaparken nefes darlığında artış

hissedildiğinde,

Göğüs ağrısı veya öksürükle ağızdan kan gelmesi söz konusu olduğunda,

Dudaklarda, parmak uçlarında morarma olduğunda,

HEMEN DOKTORA BAŞVURMALIDIR!

KOAH’tan Nasıl Korunulur?

KOAH gelişiminde en büyük etken “sigara kullanımı”dır. Kişinin kendisi sigara içmese bile, sigara dumanına maruz kalması da hastalığın oluşumunda etkilidir. Sigarayı bırakmak ya da sigara içilen ortamlarda bulunmamak, bu hastalığa yakalanmamak için ilk sırada alınması gereken önlemlerdir.

Toz ve dumana maruz kalınan mesleklerde çalışan kişilerin sigara içmeleri, KOAH’a yakalanma olasılıklarını arttıracağından, bu kişilerin sigaradan uzak durmaları çok daha fazla önem kazanmaktadır. Bu işyerlerinde, toz ve duman gibi maddelere maruz kalma derecesini azaltacak maske kullanmak gibi önlemler faydalı olacaktır.

Daha çok kırsal kesimde evlerde yemek pişirmek ya da ısınmak amacıyla kullanılan hayvansal ya da bitkisel kaynaklı yakıtların yerine, başka kaynakların kullanılması önerilmektedir.

KOAH tanısı olan hastalara, soğuk hava, tozlu-dumanlı ve sigara içilen ortamlar yakınmaları arttırdığından, böyle yerlerden uzak durması önerilmelidir.

KOAH’la Daha Rahat Yaşamak İçin Pratik Yöntemler

Banyoda

• Banyodan sonra bornoz giyin, havluyla kurulanmak için

zaman kaybetmeyin.

• Tıraş olurken veya makyaj yaparken oturmayı tercih edin.

• Nem sizi rahatsız ediyorsa, banyo yaparken kapıyı açık bırakın.

Giyinirken

• Dar giysilerden kaçının. Önden düğmeli giyecekleri tercih edin.

• Eğilmemek için bağcıksız ayakkabıları tercih edin.

Mutfakta

• Yemek pişirirken aspiratörü çalıştırın ve mutfağınızı etkin bir şekilde

havalandırın.

• Oturarak çalışın.

Yatak odasında

İlaçlarınız yatağınızın baş ucunda olsun.

• KOAH cinsel hayatınızı etkileyebilir. Sorunlarınızı eşinizle konuşun. Cinsel

ilişkiden önce ilacınızı almanız sizi rahatlatacaktır. Cinsel ilişki sırasında

nefes darlığı hissetmenizin akciğerlerinize zararı yoktur.

Son olarak;

• İşlerinizi oturarak yapmaya çalışın.

• Eğilmekten, uzanmaktan kaçının.

• İşlerinizi önceden planlayın, acele etmeyin.

• Hareketleriniz yavaş ve kararlı olsun.

• Alışverişte el arabası kullanın.

• Merdiven çıkarken nefes alın, arkadaki ayağınızı öndekinin yanına

getirirken nefesinizi verin.

• Eğilirken nefes verin, doğrulurken nefes alın.

Yorumlar