KEMİK MİNERAL DANSİTOMETRESİ


KEMİK MİNERAL DANSİTOMETRESİ

      Eğer kişilerdeherhangi bir sebeple kemik kaybı başlamışsa ileri yaşlara gelip ağrı ve kırıkproblemi olmadan önce hiçbir şey hissetmedikleri için bu sorunları ifadeedemezler.Günlük yaşamları sırasında omurgalarında meydana gelen çökmeleri degenellikle fark etmezler.Bu sebeple kemik erimesi hastalığına sessiz hastalık(osteoporoz ) denilmektedir.Osteoporoz hastalığı kesinlikle tedaviedilemez.Ancak erken tanı ile uygun ilaç kullanımı ve yaşam şartlarınındüzeltilmesi sayesinde olduğu yerde durdurulması mümkündür.
     Bilindiği gibikemik yapısının gelişimi ; insanların genetik yapısı , sonradan kazanılanhastalıklar , ortopedi protez ameliyatları, ikiden fazla hamilelik sonrası vemenopoz dönemleri,  insanların çalışma ortamlarındagiderek fazla oturarak inmobilize çalışması , tatilde ve günlük yaşamındadirekt güneşten uzak kalması , bazı ilaçların uzun süreli kullanılması , diabet, böbrek , guatr ve hormon problemi , özellikle gençlerin hazır ve hormonlugıdalarla dengesiz beslenmesi ile çok yakından ilgilidir.
    Osteoporoz ise ,standart olarak kadınların menopoz sonrası , erkeklerinde 55 yaş sonrasıkarşılaşmaktan kurtulamadıkları mecburi bir hastalıktır.İnsanların emeklilikdönemini rahat geçirebilmeleri için bilinen osteoporoz  hastalarının çok yakından takibi ile dahaönemlisi kemik kaybına uğramaya başladığının haliyle farkında olmayan kişilerinerken teşhis edilerek tedavisi yanında , yeni yetişen gençlerin kemik gelişimininkontrole alınması için son yıllarda gelişmiş ülkelerle paralel olarak Türkiye‘de  de Kemik Dansitometre kullanımı çokyaygınlaşmıştır.
     Osteoporoz ‘unbelirtileri ise ; ileri yaşlarda yoğun kemik kaybı meydana geldiğinde ağrışikayetleri ,
omurga çökmesi , boy küçülmeleri , kamburlaşma ,kifoz , kalça ,el ve bilek kırıkları gibi şikayetlerle ortaya çıkmaktadır.Bu noktadan sonraise yapılacak bişey yoktur. Röntgen filminde bile %45 kemik kaybı meydanageldikten sonra tesadüfen fark edilebildiği göz önüne alındığında osteoporoz‘un tek tanı ve takip imkanı olan Kemik dansitometre cihazının önemi ortayaçıkmaktadır.
    Osteoporoz ‘unsadece bir kadın veya yaşlı insan hastalığı olmadığını kabul edip , genel birhastalık olarak en geç osteopeni dönemine yakalanmış olması esastır. Bunundayaşı ve cinsiyeti yoktur.İleri yaşlarda meydana gelen kırıkların gerek hastayave yakınlarına gerekse sosyal güvenlik sistemine getirdiği aşırı maddi yükbilinmektedir.Bu sebeple kişilerin günlük yaşam standartlarından yoksunolmaları ve özellikle femur kırıkları nedeni ile yatağa bağlı kalanların iseyaşamını erken kaybettikleri de bir gerçektir.
   İdeali; “taramayöntemi” ile her kişinin önce bir kere kontrol ölçümü yaptırıp durumu anlaması; osteoporoz ise yılda bir , osteoni ise ve tetikleyen başka hastalığı yoksaiki yıl sonra , normal ise yaşı ve cinsiyetine göre doktorun tavsiye ettiğiaralıklarla kontrol ölçümünü yaptırması olmaktadır.Böbrek diyalizine girenlerdeise kullanılan kimyasallardan dolayı kemik kaybı çok hızlı olmakta , onların 6ayda bir kontrolü ve ciddi ilaç takviyesi gereklidir.
   Kemik mineraldansitometre sistemlerinde tarama şekli gold standart seçilen  Pencil Beam şeklindedir.Bu sayede aynısintigrafilerde olduğu gibi nokta nokta tüm kemik dokusunu atlamadan gerçekzamanda tarama gerçekleştirir.Yelpaze şeklinde geniş açılı tarama yapan dönerkol sistemli ve puls ‘lı enerjiyi üreten  Fan Beam yönteminde ışın bir “telafiçarkından” geçerek kendini sürekli ayarlamaya çalışır.Bu sebeple de süreklipuls şeklinde ışın verir. D1 bölümü değerinde , D2 bölümü yumuşak dokudeğerinde air ise hava değerinde  birfantom gibidir. Bu çark sürekli gelen ışın üzerinde dönerek kendini ayarlamayaçalışır.Voltaj veya küçük mekanik sapmalar olduğunda da bilgisayar matematikseldüzeltmeler için devreye girer.Emin olmak içinde her çekimi iki seferyapar.Ayrıca hasta ve kullanıcı saçılma yapan yelpaze Fan Beamyönteminden dolayı yüksek radyasyon alır.



Kemik Mineral Dansitometresi Ölçüm Yöntemleri:Kemikmineral dansitesi ölçümleri düşük kemik yoğunluğu ve kırık sendromu ile ortayaçıkar.Osteoporoz tanısını desteklemek ve kanıtlamak ,kemik yoğunluğu azaldıkçaartan kırık riski bağlamında osteopeni derecesini saptamak , tedavi gereksinimiolup olmadığına karar vermek ve tedavinin etkinliğini saptamak amacıyla kullanılanyöntemdir.İdeal dansitometrik ölçüm; çabuk uygulanabilir ve güvenilir olmak ,kişiyi düşük oranda ışına maruz bırakmalı , az hata payı olmalı , kırık riskikonusunda fikir verebilmeli , trabeküler ve kortikal olarak kemiği ayrıdeğerlendirebilmeli ve tedavinin etkinliğinin takibinde güvenli olarakkullanılabilmelidir.
1.Single Foton Absorbsiometri (SPA) : BirI  kaynağından yayılan düzenli monoenerjetik  foton huzmesinin birekstremiteden radyasyon ile geçişinin Na iodid içeren ve radyoaktif cisim parıltılarınısaptayan bir detektör ile ölçülmesidir.Bu sistem kortikal ve trabeküler kemiğiayırt edemez.Radius distali ölçüp, radyasyon alır. SPA prognoz ile ilgiliyeterli bilgi veremez.Hem kortikal ,hem trabeküler kemik kaybı olan tipIIosteoporoz da ,70 yaş üstü hastalarda veya belirgin spiral deformitesi olupomurga ölçümlerinin güvenilir sonuç veremeyeceği olgularda kullanılması sözkonusu olabilir.
2. Dual Foton Absorbsiometri (DPA) :İki fotonhuzmesinin  iki farklı enerji ileölçülmesi esasına dayanır.Radyasyon kaynağı Gadalinium 153’ tür. Lumbal omurga, femur veya tüm vücut ölçülebilir.Kortikal ve trabeküler kemiği ayırt edemeyenbu ölçüm sırasında hasta 10-15 mrem kadar radyasyon alır ve prosedür 20-40dakika sürer. Güvenilirlik oranı yüksektir.L 2-4 arası ölçülür ve sonuç gr/cmşeklinde ifade edilir.
3. Dual Enerji X-Ray Absorbsiometri (DEXA) :Diğerlerineoranla daha yeni bir tekniktir, daha kısa sürede uygulanır. Ve daha kesin sonuçverir. Radyoizotop madde yerine x ışını kullanılır.Lumbal bölge , femur veyatüm vücut ölçülebilir.Radyasyon dozu  1-3mrem ‘dir.Duyarlılık oranı yüksektir.Yayılan huzmenin yoğunluğu DPA ‘dan dahafazladır.Böylece daha hızlı görüntü elde edilir.
Pediatri Uzmanları İçin Kemik Dansite ÖlçümEndikasyonları (5-20 yas arası) :
*Juvenil osteoporoz (idiopatik)  *Cushing sendromu *Hipofosfatasia,osteogenesis imperfekta
*Kortizon tedavisi *Osteoporoz tedavisinin monitorizasyonu*Kistik fibroz *Lösemi
*Juvenil romatoid artrid *Boy kısalması torasik kifoz*Osteoporoz (pozitif bulgular) *Diabet
*Büyüme hormon eksikliği *Kronik hastalıklar (Konjenitalkalp hastalığı,Kronik karaciğer hastalığı,Kronik böbrek yetmezliği ve dializi)*Risk faktörleri:Güneş ışığından uzak kalmak,Malnutrisyon (protein ve kalorieksikliği ),İmmobilizasyon
Kadın Doğum Uzmanları İçin Kemik Mineral Dansite ÖlçümEndikasyonları :
*Osteoporoz (pozitif bulgular) *Menopoz*Cerrahi menopoz *Çok doğum* Annede anneannede kalça kırık hikayesi *Kortizontedavisi (>7,5 mg/gün >1yıl) *Osteoporoz tedavisinin monitorizasyonu*Ostrejen eksikliği (*Prematüre menopoz (<45 yaş), *Uzun süreli sekonderamendore (>1 yıl),*Primer hipogonadizm)*Boy kısalması torasik kifoz
Geçirilmiş frajilite kırığı kalça , vertebra, önkol *Osteopeni veya vertebral deformitenin radyografik delili *Düşükvücut kütle endeksi (<19 kg/metrekare)*Vücut kütle endeksi=vücutağırlığı (kg)/boy(metrekare) *Risk faktörleri :Küçük vücut yapısı(<160 cm,>50 kg ),Uzun süreli immolizasyon (1 aydan fazla ),İnaktivite ,Aşırı sigara, alkol kullanımı
Fizik Tedavi Uzmanları İçin Kemik Dansite ÖlçümEndikasyonları:
*Romatoid artrid ve ankildzan spdndilit (5 yıldan fazlasüren) Postmenopoz * Annede ,anneannede kalça kırık hikayesi *Kortizon tedavisi(>7,5 mg/gün >1yıl ) *Osteoporoz tedavisinin monitorizasyonu *Boy kısalmasıtorasik kifoz  *Osteoporoz ( pozitifbulgular)
*Geçirilmiş frajilite kırığı kalça ,vertebra , önkol*Osteopeni veya vertebral deformitenin radyografik delili *Düşük vücut kütleendeksi (< 19 kg/metrekare)Vücut kütle endeksi=vücut ağırlığı (kg)/boy (metrekare)*Risk faktörleri: Küçük vücut yapısı (<160 cm ,>50 kg),Uzun süreliimmobilizasyon (1 aydan fazla),İnaktivite ,Aşırı sigara , alkol kullanımı


Dahiliye Uzmanları İçin Kemik Dansite ÖlçümEndikasyonları:
*Hipertiroid ,Hiperxparatiroid, diabet *Postmenopoz *Annede,anneannede kalça kırık hikayesi *Kortizon tedavisi*Lösemi,lenfoma,kemoterapi,radyoterapi *Kortizon tedavisi (> 7,5 mg /gün>1yıl) *Osteoporoz tedavisinin monitorizasyonu Malabsorbsiyon ,karaciğeryetmezliği ,böbrek yetmezliği *Geçirilmiş frajilite kırığıkalça , vertebra , önkol *Osteopeni veya vertebral deformitenin radyografikdelili *Düşük vücut kütle endeksi (< 19kg /metrekare) *Risk faktörleri:Küçükvücut yapısı,Uzun süreli immobilizasyon (1 aydan fazla) İnaktivite,Aşırısigara , alkol kullanımı
Ortopedi Uzmanları İçin Kemik Dansite ÖlçümEndikasyonları:
*Protez ve implant takibinde *Postmenopoz *Annede ,anneannede kalça kırık hikayesi
*Kortizon tedavisi (>7,5 mg/gün >1 yıl ) *Osteoporoztedavisinin monitorizasyonu
*Kemik tümörleri ,kemik metastasları *Osteoporoz (pozitifbulgular) *Boy kısalması torasik kifoz *Geçirilmiş frajilite kırığı kalça,vertebra , önkol *Osteopeni veya vertebral deformitenin radyografik delili*Düşük kütle endeksi
Radyoloji Uzmanları İçin Kemik Dansite Ölçüm Endikasyonları:
*Osteoporoz (pozitif bulgular) *Osteoporoztedavisinin monitorizasyonu * Boy kısalması , torasikkifoz *Annede , anneannede kalça kırık hikayesi*Geçirilmiş frajilite kırığı , kalça vertebra , önkol  *Osteopeni veya vertebral deformitenin radyografikdelili  *Düşük vücut kütle endeksi*Menopoz ,postmenopoz, cerrahi menopoz *Östrojen ekssikliği , çok doğum
*Kemik tümörleri, kemik metastasları *Protez ve implanttakibinde  *Ankilozan spondilit(5 yıldanfazla süren) *Kortizon tedavisi *Juvenil osteoporoz (idiopatik ) *Juvenilromatoid artrit
 (Cushing sendromu,lösemi,diabet,kistik fibroz,büyüme hormon eksikliği) *Kronik hastalıklar(Konjenital kalp hastalığı, kronik karaciğer hastalığı,kronik böbrek yetmezliğive dializ,hipertiroid,hiperparatiroid,diabet, lösemi  , lenfoma , kemoterapi , radyoterapi , hipofosfatasia ,osteogenesis imperfekta ,malabsorbsiyon,karaciğeryetmezliği.)
Yukarıda belirttiğimiz kemik mineral dansite ölçümendikasyonları için klinik bulgular hemen hemen aynı olup aşağıda sıraladığımızgibidir;
*Sırt ağrısı,*Boy kısalması,*Spinal deformite, *Osteoporotikkırıklar.
Kemik Dansitometre talebi için “Klinik bulgu” ve“endikasyonların” oluşması beklenmemelidir.
GELİŞEN KEMİK DANSİTE ÖLÇÜM ALETLERİNDE ÖZEL İHTİSASSOFTWARE’LERİ:
İç Hastalıkları veEndokrinoloji Uzmanları İçin:AP Spine / dual femur yanında tüm
vücut ve yumuşak doku –yağ analizi istenmelidir.Diabet ,hormonal bozukluk ve bez problemlerinde bu ölçümler büyük önem taşımaktadır.Ayrıca herhangi bir artifaktan dolayı bölgesel çekimler yapılamıyorsa ; tümvücut ölçümü yapılmalıdır.
     OrtopediUzmanları İçin: İmplantın etrafında oluşabilecek kemik yoğunluğukaybının takibinde kullanılır.Yeni “Kapsamlı Gruen Analizi” ile cerrahioperasyon yapılan bölgenin kemik yoğunluğu gelişmesini ve vücudun herhangi biryerine takılan metal protezin etrafındaki kemik gelişimini ölçer.Önce operasyonsonrası kemik yoğunluğu ölçümü isteyip sonra bir yıl sonraki aynı bölge ölçümüile karşılaştırılmalıdır.Böylece belki mümkün olan protezi daha erken çıkarmayakarar verecektir.Veya yaptığı operasyonun başarısını takip edebilecektir.
     PediatriUzmanları İçin:Gelişme ve beslenme bozukluğu görülen , raşitizm veyaböbrek problemi ile diabet tespit edilen her 5 yaş sınırındaki çocuğa ölçümyapılmalıdır.
Fizik Tedavi RehabilitasyonUzmanları İçin:AP Spine /Dual Femur yanında el ve önkol ölçümü standartolarak yapılmalıdır.Önkolun Distalinde trabeküler kemik, %33’lük kısmından dakortikal kemiğin takibi yapılır.Lateral spine ölçümlerinde sadece korpusdeğerlendirmeye alınarak kalsifikasyon ve osteofitler devre dışıbırakılır.  
GELİŞEN KEMİK DANSİTE ÖLÇÜM ALETLERİNE EKLENEBİLECEKÖZELLİKLER:
AHA (Advanced Hip Assesment) İLERİ KALÇADEĞERLENDİRMESİ
#Dual Femur (Sağ ve Sol Femur Ölçümü):İkifemur ölçümünü birden yapar aşağıda belirtilen özellikleri iki femura birdenuygular.
#Hip Axis Length (Kalça Eksen Uzunluk Ölçümü): Femurboynunun kalça eklemine olan uzunluğunu otomatik olarak ölçer.Ölçülen uzunluğunnormal değerlerden uzun olması kırık riskini artırmaktadır.
#Upper Neck (Üst Boyun):Femur boyun bölgesiniikiye ayırarak , kırık riski daha fazla olan üst boyun BMD (Bone mineraldansitometre) değerini ayrıca gösterir.
#Lower Neck (Alt Boyun):Üst boyun haricindekalan bölgeyi ayrıca analiz eder ve burada oluşabilecek riskleri belirler.
#Hip Strength Result (Kalça Dayanıklılık Analizi) :Femurboynuna binen yükün değişik risk bölgelerine göre ölçümünü yapar.
MORFOMETRİK ÖLÇÜM     
ONESCAN
Ø     AP Spine ve dual femur ölçümlerinde hastaya tekbir pozisyon verilir.
Ø     Sistem bu ölçümleri operatörün ek bir müdahalesiolmadan otomatik tamamlar.Önce AP Spine ölçümünü yapar peşinden sol ve sağfemur ölçümlerini gerçekleştirir.
Ø     Diğer sistemlere göre ölçüm süresi belirginolarak kısalır.

CAD AP Spine ve dual femur ölçümlerinde;

Ø     Operatör hatalarına
Ø     Anatomik bir bozukluğa
Ø     Beklenmeyen yüksek yoğunluk bölgelerine
Ø     Şekil bozukluklarına,Artifaktlara,Sonucuetkileyecek herhangi bir hataya karşı duyarlıdır.
PEDİATRİK ÖLÇÜMLERDE GÜNCEL BMD’NİN “İSKELET YAŞI” İLEKIYASLANMASI
Ø     5 İla 20 yaş arasındaki hastalara yapılanölçümlerde iskelet yaşı ile normal yaşının aynı ekranda görüntüleyerek BMD’ninikisi arasındaki kıyası yapılabilir.
Ø     Böylece çocuk kemik ve iskelet gelişimi takibiyapılır.
Sorular:
1.Kemik yapısının gelişimi aşağıdakilerden hangisine bağlıdeğildir?(cevap:d)
a)İnsanların genetik yapısı                        b)Hormonlu gıdalarladengesiz beslenme
c)Ortopedi ve protez ameliyatları             d)İlaç kullanmamak
2.Aşağıdakilerden hangisi 5-20 yaş kemik dansite ölçüm endikasyonları için gerekli klinik bulgulararasında değildir? (cevap:c)
a)Sırt Ağrısı   b)Topallama    c) Boy uzaması  d)Boy kısalması
3.İdeal dansitometrik ölçüm nasıl olmalıdır?(cevap:d)
a)Kişiyi düşük oranda ışına maruz bırakmamalı         b)Hata payı olmalı
c)Çabuk uygulanmamalı                                             d)Tanıyı desteklemeli
4.Kemik dansitometre cihazı hangi belirtilerdekullanılmaz?(cevap:b)
a)Yoğun kemik kaybı   b)İskelet gelişimi c)El,bilek kırığı  d)Omurga çökmesi
KAYNAKLAR:
Mettler FA , Guibertau MJ.Essentials of nuclear medicineimaging , Orlanda:Grune and Strattotn,1983.
Harbert  J,RochaAFG.Text book of nuclear medicine.Philadelphia: La and Sebiger ,1984.














Projenin adı:KemikMineral Dansitometresi
Hazırlayan: Özge MARTLI  20494178
Dönem:2004-2005











Kemik Mineral DansitometresiNedir?
Kullanma EndikasyonlarıNelerdir?
Gelişen Dansite Ölçümaletlerinde Neler olabilir?