Tıp Fakültesi Radyoloji Ders Notları :2 – Baş Boyun Radyolojisi

Water’s grafisini değerlendirirken nelere dikkat edersiniz:

Düz grafi, BT, MRG, anjiografi, US kullanılabilir.

Maksiller sinüs opasifikasyonu: Kemik destrüksiyonu olmadan: sinüs aplazi/hipoplazi, maksiller dentijiröz kist, ameloblastom, sinüzit. Kemik destrüksiyonu ile birlikte: tümör, enfeksiyon (asperjilloz, mukor, tb, sifiliz), wegener granülomatöz, lethal midline granülom, blow-out fraktürü.
Boyun USG tetkiki nerelerde kullanılır:

Boyunda kitle veya LAP varmı, kistik solid ayırımı, orjin aldığı doku, boyutları ve varsa invazyonları, tükrük bezlerinin, tiroid ve paratiroid bezinin değerlendirilir.

BT baş boyun bölgesinde nerelerde kullanılır:

Servikal vertebralar, boyun yumşak dokular, temporal kemik, nazofarinks, orbita, paranazal sinüsler, maksillofasiyal fraktürler, larinks değerlendirilir.
—————————————————————-
Temporal kemikte BT ve MR’ın kullanım alanları nelerdir:
Fasial sinir kanalı: Labirentin segment, 1.genu, timpanik segment, 2.genu, mastoid segment.

Mondini-Alexander malformasyonu: Mondini cochlea kıvrım sayısında azalma, Mondini-Alexander cochlear ve vestibüler anormallikler vardır.

Neoplazmlar: Vestibüler schwannoma, menenjiom, epidermoid ve dermoid tümörler, diğer schwannoma veya nörinomlar, kolesterol granüloma, mukosel, hemanjiom, fibroosseöz tümörler, metastaz.
Epidermoid ve dermoid tümörler: Epidermoid tümör ektodermal hücre kalıntılarından gelişir. BT’de keratin içeriğinden dolayı düşük dansitelidir. MRG’de T1’de düşük T2’de yüksek sinyallidir, kontrastla boyanmaz.

Kolesterol granülom: Dev kolesterol kistidir. BT’de kemiği düzgün erode eden beyin ile izodenstir. MRG’de T1 ve T2’de hiperintenstir.


Enflamatuar hastalıklar:Labyrinthitis ossificans, akut labyrinthitis, petrositis. Labyrinthitis ossificans: Etyoloji; süpüratif labirentit, travma, ciddi otoskleroz, cerrahi, tümörler. Lümen boyutunda azalma, etkilenen kulak yapılarında skleroz vardır. Akut labirentit: oval pencereyi tutan otomastoidit komplikasyonudur. Akut başlangıçlı işitme kaybı ve vertigo vardır. BT’de labirentte sıvı dolu dansite görülür. Kontrastlı MR’da hafif boyanma vardır.

Otoskleroz: Temporal kemiğe sınırlı osseöz displazidir. Etyolojisi tam olarak belli değildir. OD kalıtım, sporadik olabilir. İşitme kaybı ve çınlama vardır. Kadınlarda, 15-45 yaşta daha sıktır. Dens kemiğin yerini spongiöz, hipervasküler, ve düzensiz haversian kemik doku odaklarına bırakmasına; otospongiosis denir.

Orbita görüntülemesinde hangi tetkikler kullanılır:
İntrakonal lezyonlar: Kavernöz hemanjiom, optik sinir lezyonları (menenjiom, gliom, granulomatöz hastalıklar, nörit), lenfoma, psödotümör, lenfanjiom, venöz anjiom, AVM, varis, karotikokavernöz fistül, hemanjioperistom, fibröz histiyositom, rabdomyosarkom, orbital selülit ve abse, metastaz.

Konal lezyonlar: Grave’s hastalığı (otoimmün), inflamatuar myozit, granulomatöz myozit, myozitik tip psödotümör, lenfoma vasküler lezyonlar (hemanjiom, AVM), metastaz.

Ekstrakonal lezyonlar: Kapiller hemanjiom, sklerozing hemanjiom, dermoid, epidermoid, fibröz histiyositom, hemanjiyoperistom, lenfanjiom, lakrimal gland lezyonları (inflamasyon, lenfoma, psödotümör, sarkoidoz, epitelyal tümörler), langerhans histiyositoz, sarkoidoz, lipom, periferal sinir tümörleri, plazmositom, rabdomyosarkom, metastazlar.

Gelişimsel anomaliler: Embriyonik fissürün kapanma defekti (kolobom); çeşitli oküler anomaliler eşlik edebilir. Gelişimsel kistler; dermoid epidermoid-teratom, epidermoid ve dermoidler nöral tüpün kapanması sırasında oluşan ektodermal inklüzyon kistleridir. Teratomlar en az iki germ yaprağına ait dokular içermesi ile ayrılır (epitel, ektoderm, endoderm).
Psödotümör: Nonspesifik idiopatik orbital inflamasyondur. Lokal ya da sistemik sebep bulunamaz. Kronik lenfositik tipin lenfoma ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Otoimmünite kaynaklı olabiilr. Sınıflama; 1-anterior orbital, 2-diffüz, 3-myozitik, 4-apikal orbital, 5-dakrioadenit, 6-perinörit.

Tiroid oftalmopati: Sıklıkla orta yaş kadınlarda görülür. % 80-90 bilateral, % 70 simetriktir. En sık inferior ve medial rektus tutulur. Tipik olarak tendonlar korunur (ancak kesin kural değil).

Kavernöz hemanjiom: Yetişkinde en sık görülen orbital vasküler tümördür. İyi sınırlı ve düzgün konturlu homojen, oval/yuvarlak/lobüle, değişken kontrast tutulumu gösteren lezyon şeklindedir.

Retinoblastom: Çocuklarda en sık görülen oküler tümördür. Retinal nöroektodermal hücrelerden köken alan oldukça malign bir tümördür. Konjenital ama ilk 4-5 yaşta ortaya çıkabilir.
Tükrük bezlerinin radyolojik incelemesinde nelere dikkat edilir:

Parotis mesafesinin en sık tümörleri: miksed tümör (pleomorfik adenom), warthin tümörü, malign nodal metastaz, adenoid kistik karsinom, mukoepidermoid karsinom.

Sialografi: Taş, kronik inflamasyon, tümör teşhisinde kullanılır. Akut enfeksiyonda kontrendikedir. Stenson kanalı veya warthon kanalı kateterize edilerek kontrast madde verilir. Lupiodol ultra fluid/suda çözünebilir kontrast madde verilir.

Tükrük bezi taşları: Tek/multiple olabilir. Staz ya da enfeksiyona sekonder gelişebilir. Eğer striktüre bağlı ortaya çıktıysa kendisi de ayrıca enfeksiyon, taş ve striktüre neden olabilir. Çoğunluğu opaktır, direk grafide görülebilir.