Tıp Fakültesi Radyoloji Ders Notları :8 – Meme Radyolojisi

Meme dokusu 10-15 lobdan oluşmaktadır. Her lobun (segment) meme başına açılan ana duktusu var. Ana duktuslar ise terminal duktuslar ile sonlanmaktadır. Meme parankimi terminal dukt ile ana duktus sistemine bağlı milyonlarca lobulden oluşur (1-2 mm çapında). Bu yapılar mamaografide noduler dansiteler şeklinde izlenir.

Terminal duktuslar 2 kısımda inceleniyor; intralobular terminal dukt (ILTD), ekstralobular terminal dukt (ELTD). Lobul: ILTD + alveol denen kör keseciklerle sonlanan ince duktlar (asini). TDLU; lobul (ILTD + asini) + ELTD.

Glandular elementler: Terminal duktal lobular unit (TDLU), ekstralobular duktuslar, stroma/konnektiv doku, yağ, ligament, sinir, kan dam, lenfatikler ve bağ dokusu.

Bağ  dokusu: İnterlobular; kollogen fazla ve hc sel eleman ve hyaluronik asit az. İntralobular; kollogen az, hc sel element ve hyaluronik asit fazla.

Yani mamografide; nodüller lineer ve şekilsiz, konturları konkav olmak üzere 3 farklı dansite izlenmektedir. Yaş, hormonal yapıya bağlı olarak bu dansiteler farklı oranlarda mmeme parankiminde bulunmaktadır.

American college of radiology (ACR)’ye göre mamoda meme tipleri: 1-Yağ dokusundan zengin. 2-Dağınık fibroglandular doku (FGD). 3-Heterojen dens. 4-Dense.
ACR mamografide saptanan kitleleri tanımlamak için standart bir terminoloji geliştirmiştir; breast ıiaging reporting and data system (BI-RADS). Belirleyicileri; mamografi, US, ve MRG. Amaç raporlamada tek dili kullanmak, karışıklıkları azaltmak ve takibi kolaylaştırmak. Raporlarda inceleme endikasyonu, meme dokusunun kompozisyonu, bulgular, gerekli görülürse önceki filmlerle karşılaştırma ve kategorizasyonu içermeli.

BI-RADS - MM-US-MRG: Kategori 0: ek görüntüleme gereksinimi var (mm, US, MRG). Kategori 1: normal inceleme (negatif inceleme). Kategori 2: radyolojik olarak kesin benign bulgular taşıyan lezyon var. Kategori 3: radyolojik olarak olasılıkla benign bulgular taşıyan lezyon var. Kategori 4: radyolojik olarak malignite yönünden kuşkulu bulgular taşıyan lezyon var. 4a; düşük riskli. 4b; orta derecede riskli. 4c; yüksek riskli. Kategori 5: radyolojik olarak yüksek olasılıkta malign karakter taşıyan lezyon var. Kategori 6: daha önceden tanı almış; tedavi görmemiş hastaları bildirir.

ACR BI-RADS’a göre; en az iki projeksiyonda görülen bir lezyon “yer kaplayan lezyon” olarak tanımlanır, sadece bir projeksiyonda görülen  şüpheli lezyon dansite olarak adlandırılır. Kitle meme dokusu tarafından kapatılıyor yada dokuların süper pozisyonu ile oluşmuş  yalancı bir görünümdür

MRG: FGD ve kas dokusunda fizyolojik boyanma izlenmektedir. Dansite ve boyanma ile yaş arasında bağlantı vardır. İdeali siklusun 7-14 günleri arasında çekim yapılmalı (daha az dansite ve daha az su içeriği). Fibrokistik değerler patolojiyi kapatabilir.

Mamografik görünümlerin standart tanımlaması: Kitlenin mamografik özellikleri belirtilirken; şekli, kenarları (sınırları), dansitesi, boyutu, lokalizasyonu, ilgili diğer özellikleri araştırılır. Diğer bulgular; kalsifikasyonlar, cilt retraksiyonu, cilt kalınlaşması, ipsilateral lenf nodu büyümesi
USG ile solid olarak değerlendirilirse yine USG ile malignite kriterleri araştırılır. Malignite kriterleri: irregüler şekil, köşeli yada üçten fazla lobulasyon, mikrolobülasyon, sınırları belirsiz olma veya spiküler olma, A-P çapının genişliğinden fazla olması, belirgin şekilde hipoekoik olması, distal ekojenite azalması, duktuslara uzanımı bulunması, punktat kalsifikasyonlar. Benignite özellikleri: homojen ve hiperekojen, ince ekojen psödokapsülü, elipsoid şekilli olması (genişlik >A-P çap), lobulasyonların <4 olması, hiçbir malignite kriteri taşımaması.——-İyi sınırlı bir kitleye biyopsi yapılıp yapılmayacağı pek çok faktöre bağlı olabilir; hastanın öyküsü, klinik bulgular, önceki mamogramlar. Çünkü bazı malignensiler iyi sınırlı olabilir. Mamografik veya USG özellikleri malignite şüphesi uyandırıyorsa biyopsi yapılmalıdır. Boyutları artan bir kitle varsa veya önceki mamogramlarda bulunmayan bir kitle ortaya çıkmışsa yine biyopsi endikasyonu vardır.

Palpable kitleler: Palpable kitlede görüntülemenin amaçları; kitleyi daha iyi karakterize etmek, ipsilateral kontrlateral ek patolojiyi belirlemek, nonpalpable intraduktal yayılımı ortaya koymak.
30 yaşın altındaki kadınlarda palpable kitleler: Dens meme dokusuna bağlı mammografideki duyarlık azalmıştır. 40 yaşın altında meme karsinomu riski azdır. USG ilk tercih edilecek yöntemdir. Şüpheli bulgular varsa lezyonun muhtemel multifokal lezyonları veya invaziv bir tümörün intraduktal komponentini saptamak için mammmografiye veya MRG’ye başvurulur.

Meme MRG endikasyonları: Meme implantı değerlendirilmesi, meme CA’da lokal rekurrens ve skar oluşumunu ayrımı için (spesifisite %93-100; sensitivite %88-100), preoperatif lokal evreleme için (çok merkezlilik, kontralateral meme taraması) MRG yapılabilir. Meme MRG yorumu: lezyon morfolojisi, lezyon sınır özellikleri, kontrastlanma paterni, zamana göre kontrastlanma eğrisi. Lokal ilerlemiş meme CA’da neoadjuvan KTx yanıt değerlendirilmesi amacayıla MRG, Meme Ca geliştiren genetik herediter riskli hastalarda tarama yöntemi olarak yapılabilir. Avantajları: geniş alanları inceleyebilmesi, evreleme yapılabilmesi, tümör tipinin ve yayılımının belirlenebilmesidir. Riski yüksek olanlarda tarama amacı ile kullanılabilir. MM’nin tersine; MRG meme dansitesinin yüksekliği MRG sensitivitesini fazla etkilemez. Yüksek riskli hastalarda MM+US+MRG kombine değerlendirildiğinde spesivite ve sensitivite oldukça yüksektir. Her yaş gurubunda olduğu gibi her hastanın klinik durumuna göre tanı-tedavi protokolü uygulanmalıdır.